Có lẽ yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến sự trỗi dậy của bà Marine Le Pen, nữ luật sư mới 43 tuổi, là sự suy yếu cả về địa vị kinh tế và chính trị, cùng những bất ổn gia tăng trong lòng xã hội nước Pháp gần đây.
Có lẽ yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến sự trỗi dậy của bà Marine Le Pen, nữ luật sư mới 43 tuổi, là sự suy yếu cả về địa vị kinh tế và chính trị, cùng những bất ổn gia tăng trong lòng xã hội nước Pháp gần đây.
Theo kết quả thăm dò của tờ Le Parisien, bà Marine Le Pen trở thành nhân vật có tiềm năng nhất để trở thành tổng thống thứ 24 của nước cộng hòa Pháp, với 23% số phiếu ủng hộ, vượt lên trên cả đương kim tổng thống Nicholas Sarkozy và nữ chính trị gia tiếng tăm của đảng Xã Hội Pháp, bà Martine Aubry. Đây là tỉ lệ mà chính thân phụ bà cũng chưa bao giờ đạt tới ngay cả vào thời hoàng kim của mình.
Bà Marine Le Pen là con gái út của ông Jean-Marie Le Pen, người sáng lập đảng chính trị cực hữu Mặt Trận Quốc Gia (National Front - NF). Tổ chức này đã gây bất ngờ lớn trong kì bầu cử tổng thống Pháp năm 2002 khi ông Le Pen về nhì, chỉ chịu thua trước tổng thống đương nhiệm lúc đó là ông Jacques Chirac. Tám năm sau, con gái ông đã sẵn sàng để chuẩn bị tạo ra một cú sốc lớn hơn rất nhiều trong kì bầu cử tổng thống Pháp vào năm tới.
Trỗi dậy trên nền những bất ổn
Với mái tóc vàng óng và khuôn mặt dễ nhìn, nhiều người cho rằng sự thành công của Le Pen, cũng giống như Hilary Clinton và Sarah Palin của nước Mỹ, dựa khá nhiều vào sự sủng ái của công chúng với vẻ bề ngoài của bà.
Đối với một dân tộc lãng mạn như người Pháp, điều đó có thể đúng một đôi phần. Tuy vậy, một thực tế không thể phủ nhận là bà Le Pen là người rất được lòng giới truyền thông với thái độ cởi mở, tính cách mạnh mẽ và rất giỏi tranh luận. Những cuộc tranh luận trực tiếp của bà với đại diện của các đảng phái chính trị khác luôn thu hút được đông đảo sự chú ý của công chúng. Sự xuất hiện của bà trên chương trình bình luận chính trị À vous de juger (Người phán xét là bạn) trên kênh France 2 thu hút tới gần 3,5 triệu người xem, con số kỉ lục của năm 2010.
Nhưng có lẽ yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến sự trỗi dậy của bà Le Pen nói riêng, và chủ nghĩa bảo thủ mới nói chung, là sự suy yếu cả về địa vị kinh tế và chính trị, cùng những bất ổn gia tăng trong lòng xã hội nước Pháp trong thời gian gần đây.
Nền kinh tế vẫn trình diễn bộ mặt nghèo nàn cả trước, trong và sau khủng hoảng đã khiến nước Pháp, từng là siêu cường kinh tế lớn thứ 3 thế giới, trở thành một ông hoàng đang đánh mất dần vị thế của mình.
Sự suy yếu về kinh tế tất yếu dẫn tới sự suy yếu về chính trị. Ông Sarkozy đã thất bại trong việc khôi phục lại hình ảnh của một nước Pháp hùng mạnh, có tiếng nói lớn hơn trên chính trường quốc tế, như ông từng cam kết trước khi bắt đầu nhiệm kỳ của mình. Mặc dù vẫn nằm trong vị trí năm cường quốc sừng sỏ nhất trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc, rõ ràng tiếng nói của nước Pháp đã mất đi rất nhiều trọng lượng so với Mỹ, Nga, hay Trung Quốc. Thêm vào đó, việc tổng thống Sarkozy luôn đồng tình với chính sách đối ngoại của nước Mỹ, điều không xảy ra trong nhiệm kỳ của ông Jacques Chirac, khiến người Pháp càng thêm bất mãn.
Tình hình kinh tế khó khăn khiến nhiều người coi người nhập cư như một gánh nặng không hề dễ chịu. Tranh cãi về các vấn đề liên quan tới việc làm, phúc lợi xã hội, và tôn giáo của người nhập cư diễn ra gay gắt trong thời gian gần đây ở quốc gia từng được coi là thiên đường của dân nhập cư này.
Đứng trước những thách thức về mọi mặt đó, người Pháp trở nên bảo thủ hơn, và tỏ ra ủng hộ những tổ chức chính trị cực hữu như National Front, vốn có những chính sách kinh tế và xã hội "khép kín" một cách tiêu cực. Đó chính là thời cơ để bà Marine Le Pen bứt lên trở thành một nhân vật đáng gờm trên chính trường nước Pháp.
Bà Marine Le Pen
Những quan điểm gây tranh cãi
Những người ủng hộ cho sự thống nhất của Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Euro-zone), có lẽ không mấy mong đợi sự hiện diện của bà Le Pen trong điện Elysées vào năm tới.
Mang quan điểm của một chính khách "diều hâu", bà Le Pen không mấy mặn mà với sự hội nhập ngày càng sâu rộng cả về kinh tế và chính trị của lục địa già. Mặc dù không còn giữ ý kiến rằng EU là một "sự đe dọa" đối với chủ quyền nước Pháp như trước, bà Le Pen vẫn hết sức hoài nghi với tính hiệu quả của đồng euro đối với nước Pháp, và cho rằng nước Pháp nên dần rút khỏi Euro-zone theo một lộ trình nhất định. Trong cuộc tranh luận với chủ tịch của MEDEF, công đoàn của doanh nghiệp lớn nhất nước Pháp, bà Le Pen đã tuyên bố rằng chỉ có chủ nghĩa bảo hộ, tăng cường sức mạnh quản lý của nhà nước, và trở về với đồng Franc, mới giúp nước Pháp lấy lại sức mạnh của một cường quốc kinh tế.
Nhưng có lẽ gây tranh cãi nhiều hơn là quan điểm chống Hồi giáo và toàn cầu hóa của bà Le Pen. Trong một bài phát biểu gây tranh cãi ở Lyon vào tháng 12 năm ngoái, bà Le Pen đã cho rằng, việc những người Hồi giáo cầu nguyện hàng tuần và gây cản trở giao thông ở một số khu vực, chẳng khác nào việc phát xít Đức chiếm đóng Paris trong chiến tranh thế giới thứ 2 (1940-1945).
Phát biểu về những người nhập cư Hồi giáo, bà Le Pen khẳng định: "Nước Cộng Hòa (Pháp) không bao giờ chuyển mình theo đạo Hồi. Có những giá trị bên ngoài có thể phù hợp, đối lập, hay trái ngược với giá trị của người Pháp. Có những nước áp dụng Sharia (luật Hồi giáo), nhưng chúng ta thì sẽ không bao giờ. (Những người đạo Hồi) có thể thích hoặc không thích điều đó, nhưng ở đây không có chuyện một người đồng giới bị tấn công chỉ vì anh ta là người đồng giới. Đó chính là giá trị của nước Pháp."
Bà Le Pen cũng hứa hẹn sẽ sử dụng những chính sách nhập cư cứng rắn hơn, như việc trục xuất tội phạm nước ngoài ra khỏi nước Pháp hay siết chặt việc quản lý nhập cư, để nhằm bảo tồn những "giá trị Cộng Hòa" và ổn định xã hội. Cùng với cuộc khủng hoảng chính trị chưa từng có ở các quốc gia Hồi giáo Bắc Phi, có thể dẫn đến sự gia tăng nạn nhập cư trái phép, cũng như là nỗi sợ hãi bao trùm châu Âu về "giá trị đạo Hồi", quan điểm của bà Le Pen thu nhận được sự ủng hộ đông đảo từ nhiều người Pháp.
Con đường đến điện Elysees
Sự "trỗi dậy" ngày càng tăng của bà Marine Le Pen không phải là một hiện tượng quá bất thường trên chính trường thế giới thời gian qua. Có thể dễ dàng thấy những đảng phái chính trị có tư tưởng cực hữu kiểu như NF đang nổi lên mạnh mẽ trên khắp thế giới phát triển: đó là Tea Party của Sarah Palin ở Mỹ, đảng Bảo Thủ của đương kim thủ tướng Anh David Cameron (mới lên nắm quyền tháng 5, 2010), và Liên Minh Quốc Gia (National Alliance) của Gianfranco Fini ở Italia.
Một nền kinh tế toàn cầu mong manh sau cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong hơn 80 năm qua, cùng với nhiều vấn đề nảy sinh từ mặt trái của toàn cầu hóa và xung đột tôn giáo, đã tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho chủ nghĩa dân tộc cực đoan nảy mầm.
Tuy nhiên, cơn ác mộng "cực hữu" sau cuộc đại Suy Thoái 1929-1933, với sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít và sau đó là chiến tranh Thế Giới II, có lẽ khó có cơ hội tái diễn trong thế giới ngày nay. Khả năng dễ xảy ra hơn là thế giới sẽ trở nên hoài nghi và khép kín, đánh dấu một bước lùi của quá trình toàn cầu hóa đã diễn ra sôi nổi trong hơn 20 năm qua.
Và bà Marine Le Pen, với nhiều hơn sự ủng hộ từ công chúng Pháp, cũng không phải là dễ dàng để đánh bại đương kim tổng thống Nicolas Sarkozy và lãnh đạo của đảng Xã Hội (có thể là bà Aubry hoặc chủ tịch Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế IMF -Dominique Strauss-Kahn) trong cuộc đua vào điện Elysees. Dù sao đi nữa, cuộc thăm dò của tờ Le Parisien cũng chỉ gồm hơn 1,500 cử tri, con số quá nhỏ bé so với hơn 50 triệu cử tri Pháp dự kiến sẽ tham gia bầu cử vào năm tới.