Kịch bản nào cho các TCTD nhóm 4?

Thứ nhất, việc tăng trưởng tín dụng quá nhanh và nhanh hơn tăng trưởng huy động vốn trong một thời gian dài làm cho một bộ phận TCTD phụ thuộc vào vốn vay ngắn hạn từ NHNN và thị trường liên ngân hàng để tài trợ thanh khoản thiếu hụt hoặc tạo nguồn mở rộng tín dụng. Theo nguồn từ NHNN, tổng doanh số giao dịch trên thị trường liên ngân hàng từ đầu năm đến thời điểm ngày 15/2 là 820.360 tỷ đồng, trong đó 629.729 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng trên 83%) là doanh số giao dịch đối với kỳ hạn dưới 1 tháng. Còn tin từ Reuters cho thấy, trên thị trường mở, kể từ đầu năm cho đến ngày 21/2, 250.960 tỷ đồng được cho vay ra ở những kỳ hạn 7, 14 và 21 ngày với lãi suất 14%/năm. Điều này cho thấy một khối lượng lớn vốn ngắn hạn vẫn đang chạy lòng vòng trên thị trường liên ngân hàng và thị trường mở, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các TCTD và tính thanh khoản của các TCTD, đặc biệt là các TCTD nhỏ, luôn đặt trong tình trạng căng thẳng. Đối với các ngân hàng thuộc nhóm 3 và nhóm 4 thì sự phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn càng cao.

Thứ hai, cơ cấu nguồn vốn không ổn định, mất cân đối nghiêm trọng về kỳ hạn giữa nguồn vốn và sử dụng vốn do lấy vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn. Theo số liệu của NHNN, trong tổng vốn huy động từ nền kinh tế đến cuối tháng 9/2011, nguồn vốn không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 6 tháng chiếm đến 77,77% tổng vốn huy động từ nền kinh tế (trong đó 79,42% đối với VNĐ và 71,52% đối với ngoại tệ) làm cho nguồn vốn thiếu tính ổn định. Trong khi đó dư nợ tín dụng trung, dài hạn lại chiếm tỷ trọng tới 42,4% tổng dư nợ tín dụng (trong đó, 41,48% đối với VNĐ và 45,47% đối với ngoại tệ) dẫn đến thanh khoản của các TCTD yếu, đặc biệt đối với các ngân hàng nhỏ.

Thứ ba, vốn đọng trong nợ xấu và nợ có khả năng mất vốn lớn. Theo NHNN, đến cuối tháng 9/2011, nợ xấu của toàn hệ thống là 82.700 tỷ đồng tương đương với 3,31% tổng dư nợ của nền kinh tế. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5 quy định tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN của NHNN) chiếm tới 47,8% tổng nợ xấu; nợ xấu liên quan đến bất động sản (bao gồm nợ xấu cho vay đầu tư, kinh doanh BĐS+Nợ xấu được bảo đảm bằng BĐS+Nợ xấu trái phiếu liên quan BĐS) là 48.140 tỷ đồng, chiếm 58,21% tổng nợ xấu. Điều này cũng dẫn đến việc thu hồi nợ của các TCTD sẽ không dễ dàng từ nay cho đến hết quý II thậm chí cho đến hết năm 2012.

Kịch bản nào dành cho các ngân hàng nhóm 4?

Trong tuần qua, với việc một số các NHTM thông báo được giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 17% và 15% thì sớm muộn các NHTM thuộc nhóm 3 và nhóm 4 cũng phải lộ diện. Kịch bản nào sẽ chờ họ ở phía trước?

Trước mắt, những ngân hàng này sẽ phải điều chỉnh lại kế hoạch kinh doanh bởi chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thay đổi sẽ thay đổi kế hoạch kinh doanh đề ra trước đó. Rà soát các khoản nợ có thể thu hồi, tập trung vào vấn đề tái cấu trúc, tái tổ chức doanh nghiệp và giải quyết vấn đề thanh khoản.

Tuy nhiên, mùa ĐHCĐ sắp đến, các ngân hàng này không thể giấu hoặc bỏ qua thông tin tăng trưởng tín dụng trong chiến lược kinh doanh năm 2012. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia ngân hàng nhìn nhận, ngay chính các cổ đông khi biết ngân hàng mình đang góp vốn ở trong nhóm 4, chắc chắn họ sẽ tính đến việc rút vốn để đầu tư vào những ngành, lĩnh vực khác mang lại lợi nhuận cao hơn. Nhiều khả năng, cổ phiếu của những ngân hàng trong nhóm này sẽ bị bán tháo. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng trong ngắn hạn khi giá cổ phiếu lao dốc mà còn gây trở ngại lớn đến quá trình cơ cấu lại ngân hàng.

Vòng luẩn quẩn lại tiếp tục diễn ra là các ngân hàng này sẽ giải quyết vấn để căng thẳng thanh khoản như thế nào. Trên thị trường 1, khi người gửi tiền biết những ngân hàng này thuộc nhóm “yếu kém và có nguy cơ cao” thì họ sẽ không dại gì gửi tiền, khả năng huy động vốn trên thị trường 1 bị sụt giảm là điều có thể. Trên thị trường liên ngân hàng, việc vay mượn cũng bị ách tắc khi những ngân hàng lớn yêu cầu phải có tài sản thế chấp mới cho vay. Những ngân hàng này cũng khó tiếp cận được nguồn vốn trên thị trường mở do không có nhiều giấy tờ có giá để giao dịch.

Theo lộ trình cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 của NHNN, sẽ có khoảng 5-7 NHTMCP yếu kém phải xử lý thông qua sáp nhập, hợp nhất, mua lại và việc tái cấu trúc lại các ngân hàng thuộc nhóm yếu kém này sẽ được thực hiện từ quý 2/2012. Tại cuộc họp báo ngày 14/2, NHNN đã chỉ ra có khoảng “mươi” TCTD yếu kém. Hãy chờ xem trong thời gian tới, ngân hàng nào sẽ bị sáp nhập, hợp nhất, mua lại và liệu có ngân hàng yếu kém nào có thể thoát khỏi tình trạng khó khăn này?

Anh Quân